Rachunek przepływów pieniężnych a rachunek zysków i strat cz. 1

Wydawać by się mogło, że sprawozdanie w zupełności odzwierciedlające przebieg całości różnych zjawisk ekonomicznych w przedsiębiorstwie stanowi rachunek zysków i strat. Ma przecież dynamiczny charakter - przedstawia wartość osiągniętych w okresie wielkości finansowych (a nie jak bilans: statyczny układ odzwierciedlający jedynie stan na dany moment w czasie).

Nie jest to jednak zupełna prawda, przynajmniej w kontekście wymogów uzyskania informacji dotyczących poziomu wygenerowanych strumieni pieniężnych, wpływów i wydatków, w szczególności z podziałem na operacyjny, inwestycyjny i finansowy obszar funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Wbrew pozorom, rachunek zysków i strat ma mniejszą wartość poznawczą niż się może wydawać. To prawda, że pozwala wyznaczyć poziom wytworzonego w okresie zysku i określić wielkość osiągniętej sprzedaży. Pamiętajmy jednak, że jednocześnie nie przedstawia tych wielkości w ujęciu pieniężnym, tylko z punktu widzenia zapisów księgowych, które - zgodnie z obowiązującymi przepisami rachunkowości - muszą mieć miejsce w określonych momentach (obowiązuje tu wspomniana już metoda memoriału), nie zawsze odzwierciedlających równoważne im wpływy i wydatki o charakterze czysto pieniężnym.

Coraz większe znaczenie przyjmuje idea, że wynik netto nie jest do końca właściwym miernikiem efektywności firmy, a tym samym nie powinien być głównym (a tym bardziej jedynym) wyznacznikiem skuteczności przedsiębiorstwa i podstawą podejmowania różnorodnych decyzji. Spójrzmy na przykład (nieco skrajny, ale dzięki temu klarowny), który pomoże nam to lepiej zrozumieć.

Przykład

Oceniono dwie firmy wg wskaźnika rentowności netto.

Uwzględniając tylko poziom rentowności można uzyskać przeświadczenie, że w firmie B efektywność gospodarowania jest dużo wyższa. Niestety są to fałszywe wnioski. Popatrzymy na bardziej szczegółowy układ rachunku wyników.

Jak widać, tak naprawdę dodatni wynik z całości działalności został osiągnięty dzięki zaksięgowaniu zysku nadzwyczajnego, który wynika z umorzenia zobowiązań przez wierzycieli w ramach postępowania układowego. Oczywiście, również nie wiąże się z żadnym wpływem pieniężnym.

W tym przypadku wyznacznik efektywności jakim jest wskaźnik rentowności netto nie jest najwłaściwszy i może być bardzo mylący.

Rachunek zysków i strat opisuje zdarzenia, które zaszły w danym okresie biorąc pod uwagę wielkości księgowe, czyli przychody i koszty, które dotyczą tego okresu. Nie oznacza to, że wszystkie przedstawione zdarzenia wiązały się odpowiadającymi im zdarzeniami o charakterze pieniężnym. Oznacza to jednocześnie, że pod uwagę brane są zarówno te właśnie zdarzenia, jak i takie, których efekt pieniężny mógł mieć miejsce w okresie poprzedzającym albo dopiero nastąpi w przyszłości (ale nie musi - w niektórych przypadkach może się bowiem zdarzyć, że konkretny przychód nigdy nie zamieni się w taki sam wpływ pieniężny, a koszt nie będzie się wiązał z takim samym wydatkiem). Reasumując - to, że w rachunku zysków i strat pojawia się przychód ze sprzedaży nie oznacza to, że do jednostki gospodarczej wpłynęła równoważna kwota gotówki.

Przykład

W firmie miała miejsce następująca operacja gospodarcza - sprzedaż za 500.000 zł (na tyle wystawiono fakturę odbiorcy). Pojawi się zatem przychód netto ze sprzedaży w tej wysokości (zakładamy teoretyczny brak kosztów i podatku dochodowego, czyli równocześnie zysk netto również 500.000 zł). Faktura będzie zapłacona np. za 30 dni i do tego momentu powstanie równolegle należność od odbiorcy w tej samej kwocie, oznaczająca nie opłaconą część sprzedaży.

Rachunek zysków i strat (w tys. zł) będzie wyglądać następująco:

Bilans: (w tys. zł)

A rachunek cash-flow (w tys. zł) jak poniżej:

Z punktu widzenia gotówki nic tak naprawdę nie zaszło. Stan środków pieniężnych nie zmienił się, pomimo że firma wykazuje przychód i zysk.

Analogicznie, jeśli pojawia się koszt - nie oznacza to jeszcze, że przedsiębiorstwo już wydało pieniądze (niezapłacony koszt pojawia się w tym przypadku w zobowiązaniach).

Z kolei fakt, że rachunek zysków i strat jest neutralny na zachodzącą operację gospodarczą, nie oznacza, że ta operacja nie wpływa na zmianę stanu gotówki. Wręcz przeciwnie, wiele operacji ekonomicznych wiąże się z wydatkiem lub wpływem pieniędzy, choć nie muszą mieć odzwierciedlenia w wyniku finansowym (czyli nie generują przychodów czy kosztów, które prezentuje rachunek zysków i strat).

Przykład

W firmie miała miejsce następująca operacja gospodarcza - zakupiono materiały do produkcji za 100.000 zł (załóżmy, że w firmie było już 100.000 zł gotówki, z kapitału własnego).

W rachunku zysków i strat nie zajdą żadne operacje.

W bilansie (w tys. zł) nastąpią poniższe operacje:

* = 100 - 100

A rachunek cash-flow (w tys. zł) będzie wyglądać jak poniżej:

* =brak żadnych operacji w rachunku zysków i strat

Copyright by e-BizCom