Amortyzacja w rachunku przepływów pieniężnych - jak to działa i czemu służy?

Istotną wartością, o którą wielkość wyniku wykazanego w rachunku zysków i strat, będzie się różnić od wykazanego w rachunku przepływów strumienia, jest amortyzacja. Jest to szczególny rodzaj wielkości finansowej. Amortyzacja jest jednym z

ponoszonych przez przedsiębiorstwo kosztów (w wariancie porównawczym rachunku zysków i strat jest widoczna jako jeden z kosztów rodzajowych; w przypadku wariantu kalkulacyjnego nie jest bezpośrednio widoczna jako odrębna pozycja kosztów {tak jak z resztą inne koszty operacyjne}, ale oczywiście jej wartość składa się na ogólną wielkość kosztów pomniejszających przychody {podział kosztów operacyjnych musi być wówczas zaprezentowany w informacji dodatkowej sprawozdania finansowego}). Jednak amortyzacja, w przeciwieństwie do innych kosztów nie jest wydatkiem, co oznacza, że nie wiąże się z wypływem środków pieniężnych z przedsiębiorstwa. Każdy inny koszt np. koszt zużytych materiałów i energii, usługi obcej czy wynagrodzeń wiąże się (prędzej czy później) z wydatkiem, gdyż jednostka musi go po prostu zapłacić (w przypadku kosztu usługi obcej - jej dostawcy a w przypadku wynagrodzeń - pracownikowi). Amortyzacja ma inny charakter. Jest odpisem odzwierciedlającym zużycie majątku trwałego jednostki gospodarczej. Ponieważ amortyzacja nie wiąże się z wydatkowaniem pieniędzy, w rachunku przepływów pieniężnych musi być częścią dodatniego strumienia z działalności operacyjnej. Pamiętamy, że jako koszt pomniejszyła w rachunku zysków i strat osiągnięty wynik, a więc teraz należy skorygować wynik netto na '+'.

Przykład

Firma osiągnęła w roku T+1 przychód ze sprzedaży w wys. 1.000.000 zł. Koszty operacyjne (oprócz amortyzacji) wyniosły 600.000 zł. Przyjmijmy, że całość przychodów uzyskano w gotówce a koszty zostały zapłacone. Amortyzacja środków trwałych wyniosła 200.000 zł (o tyle tez zmniejszy się wartość majątku trwałego w bilansie, z tytułu odpisu amortyzacyjnego).

Bilans na koniec roku T (w tys. zł)

Rachunek zysków i strat za rok T+1 (w tys. zł)

Rachunek przepływów pieniężnych za rok T+1 (w tys. zł)

Bilans na koniec roku T+1 (w tys. zł)

* = 2.000 - 200

Ponieważ naliczenie amortyzacji nie wiąże się z wydatkiem (choć jako koszt pomniejszyło to wynik), więc stan gotówki wzrósł w rzeczywistości o 400.000 zł (suma wypracowanego wyniku i nie wydatkowanej amortyzacji).

Nie rzadko, celem uproszczonego wyznaczenia wartości wypracowanej w danym okresie gotówki (np. gdy brak jest rachunku przepływów pieniężnych), za tę kwotę przyjmuje się właśnie sumę wyniku netto oraz amortyzacji. Jest to tzw. nadwyżka gotówkowa (często spotykana pod nazwą 'nadwyżka cash flow'), którą szacuje się w ten uproszczony sposób, i jest wykorzystywana w niektórych wskaźnikach finansowych (np. 'pokrycie zobowiązań nadwyżką pieniężną', czy spotykany na giełdzie miernik 'nadwyżka gotówkowa przypadająca na 1 akcję').

Dla szybkiej, choć w niektórych przypadkach obciążonej błędem, analizy zdolności firmy do generowania gotówki zastosowanie wielkości nadwyżki cash flow jest przydatne. Należy zwrócić uwagę, że, nie rzadko, w przypadku firm posiadających znaczny majątek trwały (np. będący efektem wysokich inwestycji), na skutek wysokiej amortyzacji, rachunek wyników wykazuje księgową stratę. Wtedy właśnie zsumowanie kwoty wyniku i amortyzacji dostarcza informacji czy w rzeczywistości generowana jest nadwyżka pieniężna (amortyzacja wyższa od straty), co należy generalnie ocenić pozytywnie (pod warunkiem, że w końcu poniesione inwestycje spowodują lepsze wyniki w przyszłości), czy też cash flow jest ujemny (amortyzacja niższa od straty netto), czyli nie tylko amortyzacja jest powodem relatywnie wysokiej straty.